Home // การแพทย์ทางเลือก // สมุนไพรบำบัดโรค // “บุก” ช่วยลดความอ้วนได้จริงหรือ??

“บุก” ช่วยลดความอ้วนได้จริงหรือ??

บุก

บุก เป็นพืชพื้นเมืองของไทย ซึ่งเป็นที่รู้จักมาแต่โบราณ กินได้ทั้งใบและหัว มีการนำก้านใบอ่อนและหัวใต้ดินมาปรุงเป็นอาหาร บางท้องถิ่นใช้สำหรับเลี้ยงหมู นอกจากนั้นบุกยังสำรวจพบได้ในหลายประเทศ เช่น จีน ญี่ปุ่น อินเดีย บังคลาเทศ พม่า ฯลฯ

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Amorphophallus spp.

วงศ์ : Araceae

ชื่ออังกฤษ : Elephant yam

ลักษณะทางพฤษศาสตร์

บุกเป็นพืชล้มลุกมีหัว สามารถมีชีวิตอยู่ใต้ดินได้นานถึง 6 ปี จำแนกเป็นพวกที่มีต้นอยู่ใต้ดิน (corm) เป็นหน่อมีรูปร่างต่างกัน เช่น กลมแป้น ทรงกระบอก บางชนิดมีหน่อเกิดขึ้นระหว่างแฉกของใบย่อย เรียกว่า หน่ออากาศ บุกทุกชนิดมีดอกโผล่ขึ้นเป็นลำก้านตรงขึ้นมาจากหน่อใต้ดิน

สาระสำคัญในหัวบุก

สาระสำคัญในหัวบัก คือ กลูโคแมนแนน (glucomanan) ซึ่งมีสูตรโครงสร้างประกอบด้วยน้ำตาลแมนโนส (mannose) และกูโคส (glucose) เชื่อมต่อกันเป็นสาย และมีกลุ่มอะเซทิล (acetyl group) เป็นกิ่งแยก (branch chain) ซึ่งช่วยให้กลูโคแมนแนนเป็นเส้นใยที่ละลายน้ำได้ กลูโคแมนแนนสามารถดูดน้ำไว้ได้ถึง 200 เท่าของน้ำหนักของมัน และมีปริมาตรเพิ่มขึ้น 30-40 เท่า โดยจะแปรรูปเป็นวุ้นเมื่อผสมกับน้ำ นอกจากนี้บุกยังมีสารแคลเซียมออกซาเลท (calcium oxalate) ซึ่งเป็นผลึกรูปเข็มที่ทำให้คันมือเมื่อสัมผัส

ประโยชน์ของกลูโคแมนแนน

ผงวุ้นบุกหรือกลูโคแมนแนนจะไม่ถูกดูดซึมในทางเดินอาหาร และไม่มีการย่อยสลายเป็นน้ำตาลในร่างกาย ดังนั้นการกินวุ้นบุกหรือกลูโคแมนแนนจึงไม่ให้พลังงานหรือแคลอรี่แก่ร่างกาย

จากรายงานการวิจัยทางคลินิกเพื่อประเมินประสิทธิผลของผงวุ้นบุกหรือกลูโคแมนแนน พบว่ามีประโยชน์ดังนี้

1. ช่วยทำให้ระบาย บรรเทาอาการท้องผูก

กลูโคแมนแนนเป็นเส้นใยละลายน้ำและไม่ถูกดูดซึม จึงช่วยทำหน้าที่เป็นยาระบายโดยการช่วยเพิ่มกากใยอาหารและทำให้อุจจาระอ่อนนุ่มขึ้นทำให้ถ่ายได้ง่าย โดยมักจะช่วยให้ถ่ายได้ภายใน 12-24 ชั่วโมงหลังจากกินผงวุ้นบุก นอกจากนี้การกินผงวุ้นบุกหรือกลูโคแมนแนนติดต่อกัน 7-10 วันจะช่วยเพิ่มปริมาณของบิฟิโดแบคทีเรีย (bifidobacteria) ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่มีประโยชน์ในทางเดินอาหารอีกด้วย ปริมาณที่ใช้ได้ผลในการเป็นยาระบาย คือ 3-4 กรัมต่อวัน

2. ช่วยลดและควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

กลูโคแมนแนนจะชะลอการเคลื่อนของอาหารออกจากกระเพาะอาหาร มีผลทำให้การดูดซึมน้ำตาลจากอาหารช้าลง จึงช่วยลดระดับของน้ำตาลในเลือดหลังการกินอาหาร (post-prandial blood sugar) ปริมาณที่ใช้ได้ผลในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด คือ 500-700 มิลลิกรัมของผงวุ้นบุกต่ออาหาร 100 แคลอรี่

3. ช่วยลดระดับไขมันในเลือด

กลูโคแมนแนนเป็นเส้นใยอาหาร จึงสามารถจับกับกรดน้ำดี (bile acid) เพิ่มการขับถ่ายกรดน้ำดีออกทางอุจจาระและลดการดูดซึมไขมันจากอาหารเข้าสู่ร่างกายได้ เนื่องจากกรดน้ำดีถูกสร้างจากคอเลสเตอรอล ดังนี้นร่างกายจึงชดเชยการสูญเสียกรดน้ำดีด้วยการนำคอเลสเตอรอลมาสร้างกรดน้ำดีเพิ่มขึ้น ทำให้ระดับคอเลสเตอรอลในเลือดลดลง ปริมาณที่ใช้ได้ผลในการช่วยลดระดับคอเลสเตอรอบในเลือด คือ 4-13 กรัมต่อวัน

4. ช่วยลดน้ำหนัก

กลูโคแมนแนนที่พองตัวเต็มที่ในน้ำน้ำจะกินเนื้อที่ของกระเพาะอาหาร จึงทำให้รู้สึกอิ่มและกินอาหารได้น้อยลง ปริมาณที่ใช้เพื่อช่วยลดน้ำหนัก คือ 1-3 กรัมก่อนการกินอาหารแต่ละมื้อ

คำแนะนำในการกินบุก                                            

ต้นอ่อนของบุกการกินต้นอ่อนของบุกต้องต้มในน้ำเดือดก่อน มิฉะนั้นจะคัน เนื่องจากมีผลึกแคลเซียมออกซาเลท

หัวบุกควรแช่ล้างเนื้อในหัวบุกในน้ำนานมาก โดยขยำเนื้อบุกกับน้ำปูนใสและแช่น้ำ แล้วถ่ายน้ำหลายๆครั้ง ก่อนกินควรต้ม นึ่ง หรือปิ้งก่อน

ผงบุก 

  •  ควรละลายน้ำหรือดื่มน้ำตามมากๆ เพื่อให้วุ้นพองตัวเต็มที่ ไม่ไปดูดน้ำในทางเดินอาหารแล้วจับตัวเป็นก้อนอุดตันทางเดินอาหาร
  •  กินผงวุ้นบุกในปริมาณสูงอาจทำให้ท้องอืด หรือท้องเดินได้
  • กินผงวุ้นบุกในปริมาณสูงต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน อาจมีผลทำให้การดูดซึมวิตามินและเกลือแร่ลดลงได้

 

เรียบเรียงโดย พัชริน

Team

 

 

 

อ้างอิง

          กัญจนา ดีวิเศษ และคณะ.(2546).งานชุมนุมแพทย์แผนไทยและสมุนไพรแห่งชาติ ครั้งที่ 5 “สุขภาพดีได้ด้วยแพทย์แผนไทย”.กรุงเทพ:โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.

เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ และคณะ.(2550).คู่มือพื้นฐานความรู้สุขภาพสู่เศรษฐกิจพอเพียง.กรุงเทพ:สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.

Print Friendly, PDF & Email

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*